MÙA ĐÔNG VÀ NỖI LO CẬN THỊ

Mùa đông đến, kèm theo những đợt gió rét và những cơn mưa là bầu trời u ám, thiếu ánh sáng, nhiều bệnh tật về mắt xuất hiện. Đó cũng là lúc mà không ít bậc phụ huynh cảm thấy lo lắng cho tình trạng cận thị của con em mình. Cho đến nay, mặc dù chưa có được một cuộc khảo sát quy mô và đầy đủ nào về thực trạng bệnh lí học đường của học sinh (HS) toàn quốc, nhưng theo tính toán sơ bộ của nhiều nhà giáo đang đứng trên bục giảng thì hiện tại, khoảng 20 đến 25% HS ở bậc tiểu học, khoảng 25 đến 30% ở bậc THCS và THPT bị cận thị. Ở các thành phố và thị xã thì tỉ lệ này còn cao hơn. Tình trạng HS bị cận thị đang ngày càng tăng nhanh, gây nhiều khó khăn trong học tập và sinh hoạt của các em hàng ngày.

Có một thực trạng hết sức đáng lo ngại là trong số HS bị cận thị, có đến một nửa không biết mình bị cận, hoặc do xấu hổ với bạn bè và mặc cảm với bản thân nên không dám nói ra cho người lớn biết khi mắc các triệu chứng của cận thị, và cũng không dám đeo kính. Đi liền với tình trạng đó là sự thiếu quan tâm của người lớn, thiếu hiểu biết về cách chăm sóc và bảo vệ mắt của HS dẫn đến tình trạng thị lực suy giảm nhanh và để lại nhiều hậu quả nghiêm trọng, ảnh hưởng tới tương lai lâu dài của HS.

Nguyên nhân của tình trạng này thì có nhiều, nhưng đáng buồn là chủ yếu lại bắt nguồn từ sự thiếu quan tâm của các bậc phụ huynh và các thầy cô giáo. Cứ cho rằng, một nguyên nhân làm cho tỷ lệ cận thị tăng lên là do HS ngồi liên tục nhiều giờ trước máy vi tính để chơi games online, thì cũng thấy được sự quản lí lỏng lẻo trong các giờ học để HS có thể dễ dàng trốn học, sự thiếu quan tâm giáo dục của các thầy cô và đặc biệt hơn là thiếu sự phối hợp giữa gia đình với nhà trường khi mà rất nhiều ông bố, bà mẹ vì mải mê lo làm ăn đã đẩy cả trách nhiệm giáo dục con cái cho nhà trường.

Cũng phải nói ngay rằng, cường độ học cao, chương trình học nặng, bài vở quá nhiều cũng chưa thể dẫn đến việc cận thị của HS như nhiều người nói, bởi trên thực tế, phần lớn trong số HS bị cận thị không phải là HS chăm ngoan và học giỏi. Nhưng cũng phải thẳng thắn mà nói rằng, lâu nay, ngay từ bậc Tiểu học và THCS, các thầy cô đã quên mất việc rèn luyện tác phong, tư thế khi ngồi học và khi đọc sách của HS. Đây là điều rất quan trọng bởi có sự hướng dẫn, nhắc nhở thường xuyên của giáo viên và các bậc phụ huynh, HS sẽ có ý thức ngồi ngay ngắn, thẳng lưng khi học bài, chọn chỗ có đủ ánh sáng và khoảng cách từ mắt đến chữ viết trong sách vở phải luôn đảm bảo từ 30 đến 40 xentimet. Trước đây, những điều này luôn có trong các giờ giảng của các thầy cô.

Chưa nói đến bệnh cong vẹo cột sống đang diễn biến ngày càng xấu trong học đường, thì thói quen xấu như ngồi lệch người, đầu cúi quá thấp, lưng còng xuống, ánh sáng thiếu, đặc biệt là thói quen rất xấu và phổ biến hiện nay của HS là nằm dài trên bàn hoặc nằm dài trên giường để viết và đọc sách của HS là những nguyên nhân trực tiếp dẫn đến bệnh cận thị và cận thị nặng.

Trong tiêu chuẩn về vệ sinh học đường ban hành năm 2000 có quy định khá chi tiết về cơ sở vật chất cho học tập như bình quân diện tích phòng học cho một HS phải đạt từ 1 đến 1,25m2, tối thiểu cũng phải đạt 0,8m2; kích thước một phòng học với chiều dài không quá 8,5m, chiều rộng không quá 6,5m, chiều cao 3,6m; phòng học phải được chiếu sáng tự nhiên đầy đủ, hướng lấy ánh sáng chủ yếu là hướng nam, về phía tay trái của HS khi ngồi viết; tổng diện tích các cửa được chiếu sáng không dưới 1/5 diện tích phòng học; chỉ số chiều dài bàn học cho mỗi chỗ ngồi của HS tiểu học là 0,4m, THCS là 30cm, THPT là 35cm, kích thước của bàn ghế phải tương ứng với nhau và phải phù hợp với tầm vóc của HS; bảng học màu xanh lá cây hoặc đen và phải chống loá, có chiều dài 1,8 đến 2m, chiều rộng 1,2 đến 1,5m, chữ viết trên bảng phải có chiều cao không dưới 4cm; các trường học phải có phòng y tế để chăm sóc sức khoẻ cho HS…

Đọc văn bản, chắc chắn nhiều bậc phụ huynh thấy rất mừng, bởi những quy định đó sẽ đảm bảo tốt nhất về cơ sở vật chất để con em họ không bị cận thị và những bệnh lí học đường khác. Nhưng thực tế thì bao giờ cũng khác xa với lí thuyết. Việc đảm bảo đầy đủ các tiêu chuẩn vệ sinh học đường là hết sức khó khăn trong điều kiện hiện nay của hầu hết các trường phổ thông. Những trường xây mới, tuy quan tâm nhiều đến những quy định đó nhưng nhiều hôm tối trời, ít ánh sáng tự nhiên thì nguồn sáng từ điện lại không đảm bảo khi bóng đèn bị hỏng hoặc bố trí ở các vị trí không hợp lí. Đặc biệt là không phải trường nào cũng có thể có được một phòng y tế học đường để chăm sóc sức khoẻ, nhất là chăm sóc mắt cho HS khi mắt của các em không may bị dính bụi hoặc do nô đùa mà bị va đập mạnh. Vì vậy, việc hướng dẫn cho HS cách tự bảo vệ mắt và phát hiện sớm các bệnh về mắt để kịp thời điều trị cho đến nay vẫn còn là một điều rất xa vời trong trường học.

Tuy nhiên, thời gian học tập và vui chơi của HS ở nhà là chủ yếu. Vì vậy các bậc phụ huynh cần phải nhắc nhở thường xuyên về ý thức vệ sinh học đường của con em mình và phải bảo đảm những điều kiện học tập tốt nhất cho việc giữ gìn sức khoẻ thị lực của HS. Nên đưa các em đến các cơ sở y tế tin cậy kiểm tra thị lực thường xuyên để có được sự tư vấn của các chuyên gia.

Hoàng Trọng Muôn
(In trong Sức khỏe Hà Nam số 1 (Tết Bính Tuất) năm 2006)