tạp chí SÔNG CHÂU
số 79

(Tạp chí sáng tác, nghiên cứu phê bình văn học nghệ thuật của Hội Văn học nghệ thuật Hà Nam, 2 tháng 1 số)

(Ảnh trên: Bìa tạp chí Sông Châu số 79)

Được phát hành vào đúng ngày Lễ Tổng kết hoạt động năm 2009 của Hội văn học nghệ thuật của Hà Nam, sáng ngày 3 – 2 – 2010 nên các hội viên có nhiều thời gian để trao đổi, bàn luận về chất lượng, nội dung, hình thức của tờ tạp chí Sông Châu số 79, số xuân Canh Dần này. Tôi là người chịu khó đọc tạp chí vào loại Nhất của Hội, lại hay tham gia ý kiến phê bình, đóng góp, đánh giá nhưng từ số trước, tôi đã chẳng buồn đọc nhiều và số này thì tôi cũng thực sự không còn thấy hào hứng để đọc và nhận xét nữa. Nhưng trước những đánh giá, tôi thấy rất xác đáng của nhiều hội viên, tôi cũng chỉ ghi chép lại một vài ý kiến.

Hầu hết các hội viên đều nhận thấy hai điểm rất đáng chú ý của số tạp chí 79 này. Thứ Nhất là số này, mặc dù là số Xuân, số mừng Đảng, mừng Xuân nhưng lại không có bất kỳ lời chúc tết nào, bài viết nào của Lãnh đạo Tỉnh uỷ, HĐND, UBND tỉnh Hà Nam chúc mừng thành tựu và khẳng định vai trò của văn nghệ sĩ Hà Nam trong thời kỳ xây dựng phát triển này. Đây là điều từ trước tới nay chưa xảy ra nên nhiều hội viên cảm thấy hoang mang, lo rằng, không biết có phải Tỉnh uỷ, HĐND, UBND vì quá bận việc mà quên mất sự có mặt của họ trong đời sống kinh tế xã hội ở Hà Nam hiện nay không. Hay do Ban biên tập, Thường trực Hội không sang xin bài viết. Tự dưng nhiều văn nghệ sĩ thấy mình tội nghiệp vì ngày tết cũng không được lãnh đạo Đảng và Chính quyền ở tỉnh để ý, dù chỉ là bài viết ngắn, ngoài tấm thiệp chúc tết in trên tạp chí ra.

Của đáng tội, điểm yếu thứ Hai là được mọi người quan tâm nhiều nhất và bàn luận sôi nổi rất nhiều chiều. Người thì khen Ban biên tập tài vì họ chiếm lĩnh cả văn đàn của số tạp chí Tết này, nhiều người hậm hực vì không được in bài trong khi số này đến một nửa số trang của tạp chí là các bài viết, hình ảnh, tin của Ban biên tập và Thường trực Hội. Ban biên tập thay vì nhiệm vụ gác cửa, đã xông thẳng vào, tranh làm thay việc của các hội viên, khiến họ thấy bẽ bàng quá. Vì thế số tạp chí Sông Châu xuân Canh Dần này có thể gọi là số tạp chí dành riêng cho Ban biên tập và Thường trực Hội Văn học nghệ thuật Hà Nam. Xin được liệt kê cụ thể bằng phương pháp cơ học là đếm và cộng nhẩm sẽ dễ dàng có kết quả rất hài hước sau:

Trong số này, những người trong Ban biên tập và Thường trực Hội đều có bài, cụ thể là: Hoạ sĩ Lê Minh Sơn - Chủ tịch Hội, Nhà thơ Đinh Thị Hằng – Phó Chủ tịch Hội, Nhà nghiên cứu Lê Hữu Bách - Uỷ viên Thường trực Hội kiêm Thư ký toà soạn, nhà văn Đoàn Ngọc Hà - Tổng Biên tập tạp chí, nhà văn Hoàng Giang Phú – Phó Tổng biên tập tạp chí, nhà thơ Nguyễn Thế Vinh – Biên tập viên kiêm trị sự, nhà thơ Nguyễn Văn Nhuận. Tổng cộng 7 người nhưng có bài đăng trên hơn một nửa số trang của tạp chí. Chủ tịch Lê Minh Sơn có bài viết mang tính chất tổng kết chiếm 2 trang. Nguyễn Thế Vinh cũng đăng kín 3 trang báo với một bài viết về con đường dời đô của vua Lý về Thăng Long. Phó tổng biên tập Hoàng Giang Phú làm hẳn hai bài liền. Một bài ký dự thi dàn kín 4 trang tạp chí chữ nhỏ li ti và một bài viết ca ngợi Bộ môn văn xuôi 1 trang. Tổng biên tập Đoàn Ngọc Hà có truyện ngắn dự thi đăng 4 trang. Thư ký toà soạn Lê Hữu Bách có bài viết về hình tượng con hổ dài 3 trang. Ngoài ra, còn có mấy bài phỏng vấn, một bài viết ngắn ký tắt tên. Ngoài ra còn có thơ của nhà thơ Nguyễn Văn Nhuận.

Bà Đinh Thị Hằng – Phó Chủ tịch Hội, kiêm phụ trách công tác tạp chí, là người gác cửa cuối cùng sau Tổng biên tập để đưa tạp chí ra nhà in và tới tay bạn đọc thì số này có tới hai bài. Một là bài ĐẢNG LÀ MÙA XUÂN dài tới 2 trang báo và một bài thơ lấy bút danh là ĐÀO HỒNG MAI cho đỡ xấu hổ. Riêng bài ĐẢNG LÀ MÙA XUÂN là bài có “vấn đề” nhiều nhất cả về học thuật, chính trị lẫn văn chương nên xin “ngứa mồm” đưa ra vài ý kiến.

Đọc bài viết này lên, nhiều người phát hoảng, tranh luận khá sôi nổi và thú vị. Có thể nhận ra rất rõ sự yếu kém trong cách viết và trong khả năng quản lí một tờ tạp chí của bà. Một số người thấy bà thật đáng thương vì phải kham một việc quá sức như thế, nhưng một số người lại bảo bà thích thể hiện thế. Thật khổ cho bà. Đáng lẽ ra, một bài viết mang tính CHÍNH LUẬN thế này, cần phải có câu cú khúc chiết, giọng văn sắc lạnh và sự hiểu biết chắc chắn và nếu là tôi cũng như bất kỳ ai, bài này sang đặt vấn đề xin Ban tuyên giáo tỉnh uỷ viết giúp, vừa đúng quan điểm, đường lối, vừa rõ ràng, mạch lạc, vừa đúng về mặt khoa học, tư tưởng. Đằng này, bà ôm đồm quá, lại ôm thứ quá khổ, quá sức nên mọi người cứ cười sặc sụa và bàn tán xôn xao bài viết này. Có thể nói, bà hiểu biết khá mơ hồ và cách viết cũng uốn éo làm duyên quá nên bài viết mang tính xã luận mới vô duyên thế. Nếu đây là tác phẩm văn học, có thể phần nào chấp nhận được, đằng này… Không hiểu các đồng chí bên Tuyên giáo Tỉnh uỷ đọc xong sẽ thế nào chứ những người ít học, trình độ lí luận chính trị thấp kém như tôi, đọc lên thấy rất khó chấp nhận. Xin đơn cử một vài câu sau:

- “Từ số lượng ít ỏi ban đầu với 40 chi bộ và 556 đảng viên…”. Viết rất vu vơ, không nói cụ thể năm nào, theo tài liệu nào của Đảng.

- “Dường như mọi gia đình Việt Nam đều có ít nhất 1 Đảng viên…” nghe mà hãi quá, như vừa gặp người ngoài hành tinh. Số gia đình ở Việt Nam hiện nay, không biết bà có nắm được số lượng là bao nhiêu gia đình không và bà có biết số Đảng viên cả nước hiện nay là bao nhiêu không mà võ đoán thế chứ? Những tư liệu này không khó tìm kiếm trên các trang báo điện tử chính thống của Đảng và Chính phủ.

- “Như những thuỷ thủ tài ba, 80 năm qua Đảng đã chèo lái con thuyền cách mạng Việt Nam vượt qua muôn trùng bão tố…”. Trời ạ, bà cũng là một Đảng viên lâu năm mà lại không biết Đảng Cộng sản Việt Nam là chính Đảng duy nhất ở nước ta, nên không thể so sánh với “những thuỷ thủ” - số nhiều được!

- “Chỉ tính riêng năm 2009 khi thế giới chao đảo vì “Sóng thần tài chính”, Việt Nam cũng chịu nhiều thách thức nhưng vẫn vững vàng.” Một trong nhiều câu văn rất tối nghĩa, khó hiểu, uốn éo mà tách riêng hay đặt trong văn cảnh của cả đoạn văn đều rất vô duyên, thừa thãi.

- “Cuối năm 2009 Việt Nam được Thế giới công nhận hai di sản Văn hoá phi vật thể là Quan họ Bắc Ninh và Ca trù.” Một câu văn đọc lên, những ai biết thông tin thì đều thấy bà nắm rất mơ hồ, thậm chí chỉ là “nghe hơi nồi chõ”. Đây là vấn đề thông tin khoa học nên tên gọi sự vật cũng như tổ chức công nhận, danh hiệu đạt được đều cần phải chính xác tuyệt đối, nhất là khi lên công luận với tư cách là bài CHÍNH LUẬN. Nếu là tác phẩm văn học thì không sao nhưng là bài chính luận, viết thế này, người đọc lại có cách hiểu không chính xác.

- “Một Đảng cầm quyền mà có đức có tài thì dân được nhờ, nước được lợi…” Câu này rất không ổn. Vì đáng lẽ ra phải viết là: “Một Đảng cầm quyền mà tập hợp được đội ngũ những người có đức có tài…” hoặc theo một cách nào khác vì Đảng không phải là một con người cụ thể, Đảng là một tổ chức.

- “Cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” trong những năm gần đây chính là liều thuốc thập toàn đại bổ cần thiết đối với Đảng ta và với từng cán bộ đảng viên”. Đọc câu này lên, tôi cứ ngớ người ra. Hoá ra, việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh chỉ mang tính chất bồi bổ, bổ dưỡng tinh thần chứ không giúp mọi người và các đảng viên học tập, làm theo để tự hoàn thiện mình, tự mình đấu tranh rời xa cái xấu, cái sai, cắt bỏ các u nhọt, ung bướu… Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh là quá trình đấu tranh và tự đấu tranh vất vả, gian khổ chứ đâu chỉ là “liều thuốc thập toàn đại bổ”.

- Ngoài ra, còn có rất nhiều câu viết ngô nghê, khó hiểu, tối nghĩa. Nhiều câu trích dẫn chưa chính xác hoặc chưa nói rõ trích dẫn ở tài liệu nào, của ai, mà chỉ để trong ngoặc kép, rất dễ khiến người đọc cảm thấy như tác giả đang thách đố mình.

Độ nửa cuốn tạp chí còn lại dành cho các hội viên và cộng tác viên. Các hội viên có bài in gồm: Thơ của Nguyễn Công Tứ, Hoàng Thị Bảy, Nguyễn Anh Dũng, Trần Như Thức, Đoàn Văn Thanh, Phạm Lê, Đinh Viết Bảo, Nguyễn Xuân Công, Trần Tiến Như, Trương Anh Thơ và thơ của các cộng tác viên Trần Bình (1 trang thơ riêng kèm theo một bài thơ ngoài), Trịnh Đình Phúc, Nguyễn Văn Ngọc, Hoàng Chương, Đào Vĩnh. Văn xuôi có bài ngắn của Nguyễn Thế Nữu, truyện ngắn của Lưu Quốc Hoà, truyện ngắn của Lê Thanh Kỳ, một số bài sưu tầm của Mai Khánh, Trần Tuấn Đạt, Lê Quốc Việt, một trang ảnh nghệ thuật, hai trang nhạc. Một trang tin hoạt động của hội.

Hoàng Trọng Muôn